|
EKONOMİK KRİZ ve ÇOCUĞUNUZ : ONUNLA NASIL KONUŞMALI?
 Ekonomik kriz ve buna benzer normal dışı durumlarda çocuk büyütüyor olmak krizin üzerinizdeki yükünü daha da ağırlaştırabilir. Kendi sağlığınıza dikkat etmeye zorlanırken çocuğunuzla ilgilenmek size ZOR bile gelebilir. Ekonomik koşulların zorlaştığı bu günlerde anne-babalar olarak çocuklarımıza nasıl yaklaşmalıyız?
Son aylarda tüm haberler ekonomik kriz manşetleriyle başlıyor. Okuma yaşındaki çocuklar gazetelerden sürekli ‘KRİZ haberleri’ni okuyorlar. TV kanallarından sürekli ‘kutlanamayan düğünleri ‘ , ‘boşaltılan evleri ve işyerlerini’, işsizlik nedeniyle yürüyüş yapan insanları izliyor. Ufak çocuklarımız başka ülkelerin haberi bile kendi problemleri gibi algılayıp kaygılanabilirler. Nedensiz ve aşırı kaygılara yol açmamak için bu kanalları açık tutmamaya özen gösterin. Politik nedenlerle haberleri çarpitan kanallardan özellikle uzak durun. Uzun uzun ekonomik kriz söyleşilerini çocuklarınızla seyretmeyin.
Öncelikle kendinizi ihmal etmeyin. Çocuklarınızın kendilerini İYİ ve GÜVENDE hissetmeleri için etraflarındaki erişkinlerin iyi durumda olmaları gerekir. Siz kaygılı ve üzüntülü iseniz bu duygularınızı onlar da hissederler.
Liseye giden ergen çocuğunuza ‘Seni üniversiteye yolayacak parayı nereden bulacağız, bilemiyorum’ gibi ürpertici bir laf söylemek, daha ufak çocuğunuzun istediği herşeye ‘Bizim paramız yok, alamayız’ demek onları çok kaygılandırabilir. Belirsizliklerde BİLDİKLERİNİZİ onları RAHATLATICI şekilde söyleyin. Zaten kendilerinin neye sürüklendiğini bilemeyen çocuklarınıza daha da tedirgin edici şeyler söylemeyin. Örneğin ‘Yemeğimizi alacak, evimizi ödeyecek kadar paramız var; ama bu aylarda restoranlara gidemeyebiliriz’ deyin. Aç kalmayacağımızı ve barınağımızın olduğunu bilmemiz temel ihtiyaçlarımızın sarsılmadığını gösterir. Bu bile yeterli olur iyi hissetmelerinde. Hele bir de ‘ Bu zor zamanlar için biz biraz para da biriktirmiştik’ lafını duyarlarsa emin olun çok sevinirler.
Konuşulmayan olaylar birikir ve çözümü zor davranış problemleri şeklinde kendini gösterebilir. Genellikle BASİT ve AÇIK konuşmalar yeterli olur. Geleceğe ait uzun dönemli etkileşimleri değil o günü anlatmanız yeterlidir. Aslında onların en çok bilmek istedikleri şey bu değişen durumun onları nasıl etkileyeceğidir. Onların hayatına etkileri ne olacaksa bunları YAŞINA UYGUN bir şekilde anlatmalısınız.
Genelde 5-6 yaşın üzerindeki çocuklar biraz daha fazla bilgi almak isterler. Gelişme geriliği veya algılama problemi olan çocuklara gelişim yaşlarına uygun seviyede açıklama yapmak gerekir. Ancak konuşmaya ne bildiklerini sorarak başlamak faydalı olur. Özellikle akıllarındaki sorulara yanıt bulmaları gerekir. Çocuklar hemen açılmazlar. Bazen konuyu açmak, onların kaygılarını öğrenmek için ONLARLA ZAMAN GEÇİRMEK gerekir.
Aslında onlara senelerdir öğretmeye çalıştığınız ‘aile bütçesi’ ve hatta ‘kendi bütçesi’ gibi konulara GERÇEKÇİ bir şekilde yaklaşabilirsiniz. Bu bayramda beklentilerin daha mütevazi olacağını bilmesi, her istediğinin alınamayacağını, bunlardan bir seçim yapması gerektiğini daha iyi algılayacaktır.
Onlara hesap açarak harçlığından biriktirdiğini saklaması ve zor durumlarda harcamasını öğretilebilirsiniz.
Zor ekonomik süreçlerden genç yaşta fazla hırpalanmadan geçmek onlara tüm hayatları boyunca unutamayacakları bir tecrübe de olabilir. Her istediğini alamamak, alınanın kıymetini daha iyi öğretir. Kendi oyuncağına daha iyi bakması gerektiğini kavrar. Kriz öncesinde söylemde kalan bazı tavsiyeler kriz nedeniyle yaşanılarak öğrenilir.
Aileyi birbirine bu zor zamanlar daha yakınlaştırır. Bir mahalle pazarı alışverişi sonrasında yakın akrabalarınızı basit sofra yemeklerinden oluşmuş bir yemeğe davet edip zor zamanları paylaşabilirsiniz. Biz Türklerin ailesel dayanışması gelişmiş ülkeleri her zaman şaşırtmıştır. Birbirine kenetlenen ve destek olan toplumlarda her zaman mutluluk ve güven daha üst seviyededir.
Akşamın haberleri moralinizi bozuyorsa akşam yemeğinden sonra ailece yürüyüşe çıkabilirsiniz. Ya da televizyonu kapatıp birlikte kızmabirader veya tombala gibi oyunlar oynayın. Ailece en unutulmayan zamanlar OYUNLAR dır.
Çocuğunuzda iştah kaybı , kabus gibi uyku bozuklukları, insanlardan ve ortamlardan uzaklaşma gibi anlam veremediğiniz gelişmeler olursa mutlaka çocuk doktorunuza danışın.
Amerikan Pediyatri Akademisi ‘Talking to Kids About the Economy: Tips for Parents and Other Caregivers’ ve American Psychological Association Help Center ‘ Dollars and Sense: Talking to your children about the economy’ yazılarından faydalanılmıştır.
Uzm. Dr. Gülnihal ŞARMAN
Çocuk Hastalıkları Uzmanı |
