ÇOCUKTA İLAÇ KULLANIMI

Hastalıkların tedavisi için,  penisilinle beraber başlayan ve hergeçen gün daha da artan sayıda ilaç keşfedilmekte  ve kullanıma sunulmaktadır. Özellikle antibiyotiklerin kullanılmaya başlamasıyla beraber  bugün basit olarak algıladıgımız enfeksiyonlar  tedavi edilebilebilmektedir. İçinde bulunduğumuz yüzyılda  antibiyotiklerin insan yaşam süresinin uzamasındaki yararı yadsınamaz.Ancak  çocuk yaş gurubunda özellikle antibiyotikler başta olmak üzere ve semptomatik  dediğimiz ilaçlar ( ateş düşürücü, öksürük kesici vb) gereğinden çok fazla  kullanılmaktadır.

Çocuk hekimliğinde öncelik her zaman  koruyucu hekimlik ilkeleri üzerine kurulur. Hastanın izleminde önce hastaya zarar vermemek her zaman koşul olarak akılda tutulmalıdır. Hekim hastasını tedavi ederken de kullandığı ilaçların zarar ve yarar hesabını yapar. Bilinmelidir ki en çok kullandığımız ateş düşürücü ve ağrı kesiciler de dahil olmak üzere tüm ilaçların karaciğer ve böbrek gibi  iki organımız başta olmak üzere vücudumuzun herhangibir yerine zarar verebilme olasılığı vardır. Bu zarar dozla ilişkili olabildiği gibi, bazen çok ufak miktarlarda bile olabilir. Üretilen ilaçlar  içimizden herhangibiri için potensiyel allerjen olabilir. Bu nedenle ilaçları kullanmadan evvel  mutlaka  profesyonel destek alınmalıdır.

Çocukluk yaş gurubunda ateş sık görülen bir bulgudur; enfeksiyon başta olmak üzere çeşitli nedenleri olabilir. Ateş olduğunda ilk seçenek ilaç kullanmak olmamalıdır. Ateş 38 dereceyi geçtiğinde ilk adım bebeğimizin  giysilerinii tamamen çıkararak ve bu şekilde deriden ısı kaybını arttırmaktır. Bebek  ateşliyken sık nefes alır; buluduğu ortamın 18-20 derece olması  soluk alıp vererek kısmende olsa ateşin düşmesine katkıda bulunacaktır. Hoşuna gitmesede  bebeğinizi ılık bir sida yıkamak  ateşin daha da yükselmesini engelleyebilir. Bu önlemlere rağmen ateşin yükseldiğini görüyorsak ateş düşürücüleri kullanmalıyız. Ateş izleminde  ve ateş düşürücü kullanırken en önemli noktalardan biri     bebeğinizin ısısını kaç dereceye  kadar düşürmek istediğinizdir. Hasta bir çocuğun ateşini hiçbir saman normale düşürmeye çalışmayınız. Bu  gereğinden çok fazla ilaç kullanmanıza neden olacaktır. Beş ay beş yaş arasında ateşli havale( febril konvulziyon) riski nedeniyle anne baba   ateş konusunda tedirgindir. Bu dönemde ateşli havale paranoyasıyla    gereğinden fazla ilaç kullanmak yerine bebeğinizi soymak, ıslak tatbikat uygulaması ve bol sıvı vermeye çalışmak  daha yararlı olacaktır. Tüm önlemlere rağmen bebeklerin  %5’i ateşli havale geçirebilirler;

Antibiyotiklerde  ülkemizde   gereğinden çok fazla kullanılmaktadır. Anne baba bebeğinin hastalığının mümkünse bir günde geçmesi isteğindedir.. Bu nedenle bazen      hekimler antibiyotik kullanımı konusunda   ebeveyn baskısı altında kalmaktadır. Bilinmelidir ki çocukluk yaşı enfeksiyonların büyük bir çoğunluğu viral enfeksiyonlardır; ve antibiyotik tedavisi gerektirmezler. Yaşamın ilk beş yılırnda doğadaki hiçbir virüsü tanımayan çocuğunuz toplum içine girdikçe( yuva, okul) sık sık hastalanacaktır. Bilinmelidir ki viral enfeksiyonların çoğunlukla 3-5 günlük  çoğunlukla ateşle seyreden  gürültülü bir dönemi vardır. Bu dönem gerektiği kadar ateş dürücü  ile bol sıvı verilerek ve dinlenmesi sağlanarak geçirilmelidir. Bu dönemde bebeğinizin bulunduğu ortamın  17-19 C olması  iyileşme dönemini hızlandıracak ve komplikasyonları azaltacaktır.

Öksürük şurupları da çocukluk döneminin gereksiz yere sık kullanılan ilaçlarındandır. Üst solunum yolları enfeksiyonlarında burun tıkanıklığını azaltmak için ilk üç günde kullanmak yararlı olabilir, daha uzun süreli kullanımının yararı yoktur. Diğer bir grupta  sekresyonları yumuşatıcı maddeler içeren şuruplardır ve enfeksiyonun iyileşme döneminde 2-3 gün kullanılabilir. Herirki koşulda da bebeğin bulunduğu ortamın serin tutulması bebeği bu sıkıntılı döneminde rahatlatacak ve ilaç kullanımını azaltacaktır.

Prof. Dr. Barbaros ILIKKAN
Çocuk Hastalıkları Uzmanı