Ergenlikte fazla kilolarla başetme – Gençlere öneriler
Ben bir çocuk hastalıkları uzmanı ve anne olarak oğlumun fazla kilolarıyla uğraşmak durumunda kaldım. 7-10 yaşları arasında oğlumun tartısı boyundan 2 standart deviyasyon yüksek seyretmeye başladı. Yoğun spor yapmasına rağmen ( haftada 5 gün, günde 2 saat yüzme takımında antreman yapıyordu) kilolarıyla savaşması gerekti. Yaşının fazla kilolarını çok dert etmeyeceği kadar küçük olduğunu düşünmüştüm. Ancak dış görünümle ilgili çevre baskısı o kadar erken başlamıştı ki oğlum bu yaşlarda bile fiziğinin fazla kilolarla bozulduğunu düşünüyor, bu konunun yanında konuşulmasını dahi hiç istemiyordu.
Bakın literatür ne diyor çocuklardaki fazla kilo sorununun çözümüyle ilgili:
Okul çıkışlarında ortaokul ve lise öğrencileri arasında fazla kilolu gençlere sıklıkla rastlıyoruz. Obesite bugün gençliği olumsuz etkileyen en önemli salgın. Önlemler alınıp gençlerin bilinçlenmesi sağlanmazsa 21. Yüzyıl yaşam modelinde bu sorun gittikçe artacak. Gençlikte alınan kiloların daha ileri yaşlarda obesiteye dönüşme olasılığı % 80. Bu nedenle kilolu gençlerin bu kilolardan nasıl kurtulacaklarını onlara anlatmak gerekiyor.
OBESİTENİN TANIMI:
Vücut kütle oranı tartı (kg) / Boy (cm) X Boy (cm) x 10000. Vücut kütle oranı cinse, yaşa göre değişir. Bu nedenle her çocuk için hesaplanmalı ve erkek/ kız vücut kütle oranı çizelgesindeki % değeri bulunmalıdır. Çocuğun bundan sonraki takipleri obesite açısından taşıdığı riske göre ayarlanmalıdır. Bu oran 85 % - 94% arasında ise ‘obesiteye meyilli’, % 95’in üzerinde ise ‘obez’ kabul edilir.
YAŞAM TARZI: SPORSUZ DURGUN YAŞAMA SON
Televizyon, video oyunları ve gameboy’lar çocuklarımızın çok değerli zamanlarını oturarak harcadıkları aktiviteler. Durgun yaşamın azaltılması için çaba sarfedilmeli ve çocuk mutlaka harekete yönlendirilmelidir. Çocukların ve ergenlerin günde 30-60 dakika süreyle düzenli spor yapmaları ve günde en fazla 2 saat TV veya video oyunlarına zaman harcamaları önerilmektedir.
Düzenli fizik aktivitenin gençlere faydaları:
1- Kendine güveni artar
2- Sigara ve uyuşturucudan uzak kalır
3- Akademik başarısı artar
Durgun yaşam saatlerinin azaltılması için:
Okulda okul sonrası aktivitelere katılma
Televizyona ancak günlük spor aktiviteleri yapıldıktan sonra izin verme
Arkadaş gurubunu aktif, spora düşkün çocuklarla oluşturmak
Sporu destekleyen bir yaşam tarzı
Örnek olmak için anne-babanın da yürğyğşlere katılması, Pazar sabahı sporu, aile veya arkadaş toplantılarını dış mekanlarda spor yaparak gerçekleştirmek Durgun yaşam şeklini değiştirmek üzere fazla kilolu çocuğun fikrine danışmak, kendi aktivitesini kendisinin planlamasını sağlamak
Aktivite seviyesini artıran çocuğu ödüllendirmek
Yürüyüş yapmaya başlayan çocuğa XX kilometrede yeni spor ayakkabısı almak gibi. Bu amaçla yğrğme sayacı takarak kendini kaydetmesi sağlanabilir Spor yapmasını engelleyen faktörleri aşmasını sağlamak: Kar yağdığı gün futbol oynayamayan kilolu gencin o gün karları kürekle temizlemesi de çok aktif bir spor yapmasını sağlar.
KÖTÜ BESLENME ALIŞKANLIKLARI
Erişkinin bir haftada yarım kilo verebilmesi için günlük beslenmesinden 300-500 kalori kesinti yapması gerekir. Gençlerde aynı oranda kilo kaybı için günlük kesinti 150-250 kalori kadardır.
Gençlerin genellikle yaşam tarzları ve bulundukları mekanlar sağlıklı beslenme seçeneklerinin az olduğu yerlerdir. Okul kantinleri, kafeler, internet kafeleri gibi...
Kilo kaybetmesi gereken bir gencin diyet kontrolü için yapılması gerekenler
Güvendiği bir diyetisyen gözetiminde olmalıdır
Diyet önerileri yazılı verilmelidir
Anne-babasının kontrolünde diyete başlamalıdır.
Aylık takipler son derece önemlidir.
Öğün atlama, uzun açlıklar gibi zararlı diyet alışkanlıklarından keçınmasını sağlamak gerekir
GENÇLERDE OBESİTENİN PSİKOLOJİK BOYUTU
Fazla kilolu gençlerde davranış bozukluklarının olması neredeyse olmazsa olmaz bir kural. Ne gibi psikolojik problemleri oluyor? Vücudunu beğenmeme, özgüven eksikliği, depresyon, kaygı sorunları gibi geniş bir yelpaze. Şişmalıkla nasıl başettikleri de önemli. Eğer diyetisyen kontrolünde bilinçli bir tartı kontrol programı uygulanıyorsa davranış bozuklukları daha az sıklıkla görülüyor. Şişmanlık sorunuyla bilinçsiz başetme yöntemlerine başvuran gençlerde ise psikolojik sorunlar daha ağır seyrediyor. Bozuk yeme alışkanlıkları (çok yiyip kendini kusturma, uzun oruçlar, ağır diyetler ) olan gençlere konuyu açmaktan çekinmemeli ve onlara birkaç seçenekli çözümler sunulmalıdır .
Fazla kilolu bir gence en uygun yaklaşım
Tartı, kilo, vücut kitle oranı, tansiyon ölçümü Vücut kitle oranı ‘obesite’ veya ‘obesiteye meyil’ sınırındaysa değerlendirme
Büyüme seyri: Senelik tartı ve boy seyri, aşırı tartı alımı ne zaman başladı
Aile hikayesi: Anne, baba kardeşlerin yaşlarına göre kilo durumları, ailede 40-50 yaş arasında erken ölümler
Laboratuvarlar: Açlık kolesterol, kan şekeri, tiroid testlerikan sayımı
Aktivite seviyesi: Okula gidiş-geliş, ders aralarındaki hareketleri, okul sonrası yaşamı TV seyretme süresi/gün, gameboy oyunları süresi/gün
Beslenme alışkanlıkları: Kahvaltı-Öğlen –Akşam yemekleri detayları, atıştırılan gıdalar, fast- food yatkınlığı, içilen içecekler
Değerlendirme:
Plan
1- Durgun aktivitelerin süresi azalacak
2- Spor katılımları nasıl artacak?
3- Beslenme değişiklikleri
4- Diyetisyen takibi: Tartı kaybı planı.
5- Pedagog ile takip
6- Aylık takipler
|
